Saratlı Kırkgöz Yeraltı Şehri

Saratlı Kırkgöz Yeraltı Şehri, Aksaray'a yaklaşık yirmi beş kilometre uzaklıktaki Saratlı kasabasının güneyinde yer alır. 2000 yılında temizlik kazısı başladı, 2002'de kapalı durumdaki bir mekân daha açığa çıkarıldı. Plan özellikleri ve yapım tekniğiyle Bizans dönemine tarihlenir. Toplamda yedi katlı olduğu düşünülüyor, üç katı ortaya çıkarılmıştır.

Bir topluluğun burada barınması için gereken her şey vardır: ahır, mutfak, su kuyuları, tandır, ocak ve ambar odaları dar dehlizlerle birbirine bağlanır. Zemin kattaki ahır olarak ayrılmış bölümde on dört yemlik, ikinci katta yedi yemlik bulunmuştur. İkinci katta dehlizlerle ulaşılan yaklaşık on metre derinliğinde bir su kuyusu ve üzerinde havalandırma bacası yer alır; yakınında zemine oyulmuş bir tandır vardır.

İki özellik öne çıkar. Yapının havalandırma sistemi Kapadokya'daki öteki yeraltı şehirlerinden farklıdır; girişteki ve odalar arasındaki güvenlik kapıları içeriden kayar, dışarıdan gelenlerin girmesini engeller. İkinci kattan üçüncü kata inen eğimli bir tünel, Kuyulu Dam denen ve içinde bir kuyu bulunan odaya çıkar. Alan İpek Yolu üzerinde, Kapadokya'nın girişinde bulunur.