Niğde Andaval Örenyeri

Yerleşim tarihî kaynaklarda Andabalis, Adualis ve Ambabalis adlarıyla geçiyor. Geç Antik Dönem'de başkent İstanbul'dan Kilikya'ya, oradan da Kutsal Topraklar'a giden yol üzerinde askerî bir garnizondu. Anlatıya göre Büyük Konstantin'in annesi Helena, 4. yüzyılın ilk yarısında yaptığı hac yolculuğunda bölgede kiliseler inşa ettirmişti.

Günümüze kalan yapı, Konstantin ve Helena Kilisesi, Helena'nın yaptırdığı kilisenin yerinde ya da yakınında, MS 5. ya da 6. yüzyılda yapıldığı düşünülüyor. Niğde'nin yaklaşık sekiz kilometre kuzeydoğusundaki Aktaş kasabasının Yeni Mahalle'sinde yer alıyor. Üç nefli, tek apsisli, düz ahşap çatılı bir bazilika planına sahip; bu, dönemin Bizans mimarisi için tipik bir düzen.

Anadolu'nun 11. yüzyılda Türklerin eline geçmesinden sonra kilise, bölgedeki gayrimüslim halkın ibadetine açık kaldı. Batı duvarında, orta nefin pencere kemerlerinde ve orta nef ile kuzey nefi ayıran duvarda kimi fresk kimi secco tekniğinde duvar resimleri günümüze ulaştı. 20. yüzyıl araştırmacıları resimlerin üç katmanlı olduğunu ve yan neflerin daha önce kaldırıldığını kaydetti; yani gördüğünüz yapı, daha büyük bir kilisenin ayakta kalan parçası.