Taksiyarhis Anıt Müzesi

Taksiyarhis, Ayvalık'ın ilk kilisesi ve üç ayrı dönemde inşa edildiği düşünülüyor. 15. yüzyılda küçük bir kilise olarak başladı. İkinci dönemde üç kubbeli, iki katlı bir bazilika ortaya çıktı; bunu güney bahçe girişindeki 1753 tarihli kitabe ile bema üzerindeki, Pavlus ve Petrus'un yapıyı tanrıya sunduğu fresk gösteriyor. Girişteki 1844 tarihli kitabe ise beşik tonozlu ve çatı taşıyıcıları tamamen ahşap üçüncü dönem bazilikaya işaret ediyor.

İçeride nartekse açılan üç ana kapıdan üç nefli kiliseye girilir. Orta nefte aslan betimli alçı rölyefle süslü, dönerek çıkılan bir ambon var. İkonostasis, İsa'nın yaşam öyküsünü anlatan mermer ikonlarla, mermer kabartma ve altın bezemeyle işlenmiş. İkinci kattaki 16 pencereli, ahşap, U biçimli üst galeri kadınlar bölümü, yani gynaikeion olarak yapılmış.

Yapı deprem nedeniyle zaman içinde hasar gördü, tamirler farklı dönemlerde süslemelerde değişiklik yaptı; bu duvar resimlerinde de gözleniyor. 1927'den itibaren Tekel deposu olarak kullanılan kilise 2012'de restore edildi ve 2013'te müze olarak hizmete açıldı.